Hristov monogram predstavlja jedan od ranih hrišćanskih simbola i vezuje se za rimskog imperatora Konstantina Velikog koji je 280. godine rođen u Nišu, tadašnjem antičkom gradu Naissusu. Njegovu osnovu čine slova ΧΡ – koja označavaju prva dva slova Hristovog imena (grčki ΧΡΙΣΤΟΣ), a sa leve i desne strane nalaze se simboli večnosti -alfa i omega.
Konstantinovi biografi u opisu njegovog života posebno izdvajaju jedan događaj – noć pre bitke za osvajanje Rima (28.10.312.), noć koja je donela velike promene u Rimskom carstvu .
Konstantin je u osvajanje Rima krenuo sa upola manje vojnika nego što je imao njegov protivnik Maksencije, tadašnji vladar ovog grada. Nakon obavljenih priprema za boj ispod bedema Rima, otišao u svoj šator veoma zabrinut za ishod sutrašnje bitke. Njegov biograf Eusebius navodi da je Konstantin tokom noći imao viziju hrišanskog Boga koji mu je prikazao neobičan simbol i izgovorio reči: „In hoc signo vinces“ („Pod ovim znakom pobeđuješ“). Prateći znak sa neba, Konstantin naređuje sutradan da se ovaj simbol iscrta na zastavi i na svakom štitu njegovih vojnika. Odlučan i uveren da ima božiju naklonost, porazio je mnogobrojnijeg neprijatelja i sa svojom vojskom pobedonosno ušao u Rim.
Na zidovima ranohrišćanske bazilike u Jagodin mali, u mnogim antičkim grobnicama otkrivenim na teritoriji Niša, kao i u ostacima dve ranohrišćanske crkve na arheološkom nalazištu Medijana pronađene su freske i mozaici sa Hristovim monogramom.
Prikazi ovog hrišanskog simbola iz IV veka koji su pronađeni u Nišu predstavljaju jedne od najlepših i najočuvanijih u Srbiji i na celom Balkanu. Iz tog razloga je ovaj znak koji simbolizuje početke hrišćanstva u svetu, postao jedan od prepoznatljivih obleležja grada Niša.
Ovaj simbol možete videti u Arheološkoj sali Narodnog muzeja u Nišu, gde je izložen mozaik sa arheološkog nalazišta Medijana kao i na spomen-obeležju Konstantinu Velikom koje je podignuto na početku mosta koji vodi ka Tvrđavi. Spomenik je postavljen je 2012. godine – na jubilej 1700 godina od Konstantinove vizije.
